Met deze serie wil ik laten zien hoeveel pijn en verlies nog altijd aanwezig is bij mensen die tachtig jaar geleden iets ingrijpends hebben meegemaakt. Tegelijkertijd leven we in een tijd waarin actuele conflicten ons steeds vaker tegenover elkaar zetten. Leed raakt ons soms vooral wanneer we ons kunnen identificeren met degene die het treft. Maar mijn hoop is dat, als je de persoonlijke verhalen achter dat leed echt tot je laat doordringen, ook van mensen met een andere achtergrond, je niet anders kunt dan met meer openheid en mildheid naar de wereld kijken.
De meeste geportretteerden zijn boven de negentig, waardoor hun bewegingsvrijheid beperkt was. Ik kon ze meestal maar op één plek en voor korte tijd fotograferen. Dat betekende dat we vooral veel hebben gesproken, daar hebben ze dan wel weer alle tijd voor, maar dat het fotograferen zelf eigenlijk het laatste en kortste deel was.
Emotionele dilemma’s
De afgelopen jaren heb ik geleerd om grenzen te stellen. Ik heb opdrachten geweigerd, en soms zelfs tijdens het fotograferen besloten om een opdracht niet af te maken wanneer het niet goed voelt. Vroeger was ik bang dat dat me werk zou kosten, maar inmiddels weet ik dat dat meestal niet zo is. En als het wel gebeurt, zegt dat vooral iets over de opdrachtgever. Als fotograaf vertegenwoordig ik niet alleen mijn werk, maar ook mezelf als persoon. Dat betekent dat ik niet alles klakkeloos wil of kan fotograferen.
Ik heb zelf vrij laat de keuze gemaakt om van fotografie mijn werk te maken. Tijdens het exitgesprek bij mijn laatste vaste baan vertelde ik dat ik wilde gaan fotograferen en graag voor nieuwsmedia wilde werken. Mijn HR-manager zei toen lachend dat dat waarschijnlijk niet meer zou lukken. Inmiddels werk ik bijna uitsluitend voor nieuwsmedia en ben ik genomineerd voor een Zilveren Camera. In die zin hoop ik een voorbeeld te kunnen zijn voor mensen die twijfelen om een ander pad in te slaan. Laat je niet tegenhouden door de mening van anderen. Ik heb menigmaal in mijn hoofd een middelvinger uitgestoken. Een enorm cliché, maar je hoeft alleen zelf te geloven dat het gaat lukken. Want het kan echt.
Toekomst fotojournalistiek
Ik denk dat fotojournalistiek alleen maar belangrijker wordt. Juist in een tijd van fake news en door AI gegenereerde beelden groeit de behoefte aan betrouwbare, zorgvuldig gemaakte fotografie. Dat vraagt van ons dat we nóg bewuster omgaan met ethiek, transparantie en verantwoordelijkheid. Niet alleen wat we laten zien, maar ook hoe en waarom we het maken.
Ik ben Maarten Delobel, portret- en documentairefotograaf met een achtergrond in de sociologie. Ik werk voornamelijk voor nieuwsmedia, met focus op de langere verhalen. In mijn portretwerk fotografeer ik mensen meestal in hun eigen omgeving; ik bouw geen scènes, maar geef richting aan wat er al is. In mijn persoonlijke werk onderzoek ik hoe onze voortdurend veranderende omgeving wordt gebruikt, toegeëigend en bevochten, vaak zichtbaar aan de rafelranden van de stad.
