Voorheen werkte ik als sociotherapeut en begeleidde ik veteranen en vluchtelingen met complexe PTSS. Mijn achtergrond in de geestelijke gezondheidszorg komt duidelijk naar voren in mijn keuze van onderwerpen, mijn aanpak en mijn werkwijze. In mijn langlopende projecten onderzoek ik de raakvlakken tussen geschiedenis, trauma en familie, en laat ik zien hoe persoonlijke en collectieve herinneringen ons heden vormgeven en beïnvloeden. Door middel van uitgebreid onderzoek en een mix van beeldtaal, archiefmateriaal, tekst en geluid vertaal ik complexe verhalen naar een toegankelijk en invoelbaar geheel.
Fotoproject Lebensborn
Het Lebensborn-programma, dat in 1935 in Duitsland werd opgericht en ‘bron van leven’ betekent, was bedoeld om de raciale kwaliteit van het Derde Rijk te versterken en een nieuwe generatie leiders voort te brengen. Onder het motto ‘Geef de Führer een kind’ werd abortus verboden, anticonceptie onderdrukt en werden SS-officieren aangespoord om zoveel mogelijk kinderen te verwekken. Getrouwde en ongetrouwde vrouwen die aan de Arische criteria voldeden, konden bevallen in speciaal daarvoor opgerichte tehuizen in heel Europa. Toen het programma niet genoeg nakomelingen opleverde, werden kinderen uit Oost-Europa ontvoerd. Deze ‘gestolen kinderen’ werden onderworpen aan rassenonderzoek en ‘germaniseerd’ – hun identiteit, taal en cultuur werden uitgewist. Na de oorlog werden velen gestigmatiseerd en groeiden ze vaak op met geheimen over hun afkomst.
Het project vertelt de verhalen van negen personen die nu in de tachtig zijn. Hun getuigenissen geven blijk van veerkracht en de blijvende impact van deze geschiedenis. In mijn archiefonderzoek vond ik voorwerpen en veel documenten die laten zien hoe nationalistische ideeën op een griezelig georganiseerde manier doordrongen waren in de kindertehuizen.
Het was voor mij belangrijk om de verhalen van de mensen die ik sprak op een manier over te brengen dat zij zichzelf erin zouden herkennen. Veel van hun verhalen gaan over verzwegen familiegeschiedenissen, schaamte- en schuldgevoelens en ik vind het nog altijd erg dapper van ze dat ze deze stilte hebben doorbroken. Daarnaast werd het project gedurende de periode dat ik het maakte en dat het nu gepubliceerd is steeds actueler en zag ik de geschiedenis zich soms bijna letterlijk herhalen. Wereldwijd klinken politieke discussies rond geboorte, moederschap en controle over het lichaam van vrouwen door in nationalistische bewegingen, anti- abortuswetgeving en het heropleven van ideeën over raciale zuiverheid en genetisch erfgoed. Door deze geschiedenis te onderzoeken en te verbeelden, reflecteer ik met Lebensborn op de manier waarop machtssystemen bepalen wie er mag bestaan, zich mag voortplanten en wie er bij de samenleving mag horen.
Advies voor jonge fotografen
Onderzoek waar je hart sneller van gaat kloppen, waar je echt geïnteresseerd in bent en waar je op ‘aan’ gaat. Niet omdat je denkt dat anderen het misschien interessant vinden, maar écht wat bij jou past. Het meest authentieke en oprechte werk kun je denk ik alleen maar maken als je heel dicht bij jezelf blijft. Dat zie je terug in onderwerpkeuze en werkwijze en is leuk om te onderzoeken en bestuderen bij andere fotografen. Ik heb op de academie veel gehad aan de lessen waarin we deze werkwijzen uitprobeerden, zo kon ik onderzoeken wat er bij mij als persoon paste en wat niet.
